Nghỉ ngơi là cả một nghệ thuật

Cách đây mấy tháng, việc đầu tiên mình làm sau khi xác định mình bị burn out chính là tìm hiểu xem nghỉ ngơi … là làm gì.

Có những ngày chỉ nằm dài vẫn thấy kiệt sức.

Xem phim hoặc một chương trình gameshow yêu thích …? Tưởng tượng thôi cũng thấy chẳng có tí hứng thú nào.

Đi du lịch đâu đó thì mình luôn thấy áy náy không yên (đang dầu sôi lửa bỏng mà đi du lịch, có bị gì không bây ơi bây).

Sau khi tìm hiểu, mình nhận ra, rốt cuộc mình chưa từng hiểu hai chữ “nghỉ ngơi”.

Nghỉ ngơi thực sự không chỉ là dừng lại hay không làm gì cả. Đó là trạng thái khi cơ thể và tâm trí được phục hồi một cách đúng nghĩa, giúp ta trở lại với nguồn năng lượng mới, có sự minh mẫn và cân bằng. Không quá khi nói nghỉ ngơi đúng cách cũng là nghệ thuật đó nha.

Người ta chia nghỉ ngơi ra 7 loại, bởi con người không chỉ mệt mỏi theo một cách duy nhất. Nhận diện chính xác loại mệt mỏi mình đang gặp phải thì mới có thể tìm cách phục hồi hiệu quả hơn.

Nào, bây giờ chúng ta cùng học nghỉ ngơi đúng cách nhé!

7 loại nghỉ ngơi mà chúng ta cần

1. Nghỉ ngơi thể chất 💤

Đây là kiểu nghỉ ngơi mà chắc là ai cũng nghĩ đến đầu tiên: nghỉ ngơi để cơ thể phục hồi. Nó không chỉ là ngủ, mà còn bao gồm cả những hoạt động giúp giảm căng thẳng cho cơ bắp và hệ thần kinh.

• Ví dụ: Nếu bạn làm công việc văn phòng, ngồi quá lâu khiến cơ thể mệt mỏi, thì nghỉ ngơi thể chất có thể là đứng dậy vươn vai, đi bộ một chút, tập thể dục nhẹ nhàng. Nếu bạn thường xuyên thấy đau mỏi, có thể thử massage hoặc tắm nước ấm.

2. Nghỉ ngơi tinh thần 🧠

Bạn có bao giờ cảm thấy đầu óc quá tải, dù không làm việc nặng? Đó là dấu hiệu bạn cần nghỉ ngơi tinh thần.

• Ví dụ: Nếu công việc yêu cầu suy nghĩ liên tục (giải quyết vấn đề, xử lý nhiều thông tin cùng lúc), bạn có thể tạm rời khỏi màn hình, dành thời gian ngồi yên không làm gì, hoặc viết ra những suy nghĩ trong đầu để “dọn dẹp” tâm trí. Một cách nghỉ ngơi tinh thần đơn giản là thiền hoặc tập trung vào hơi thở trong vài phút.

3. Nghỉ ngơi cảm xúc ❤️

Khi phải gồng, phải kìm nén cảm xúc quá nhiều, hoặc liên tục phải quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ người khác, bạn có thể cảm thấy kiệt sức về mặt cảm xúc.

• Ví dụ: Nếu bạn là người luôn giúp đỡ, an ủi người khác, hãy dành thời gian nói chuyện với ai đó mà bạn tin tưởng, người thực sự hiểu bạn, hoặc cho phép mình bày tỏ cảm xúc thật mà không cần gồng lên để làm vừa lòng người khác. Viết nhật ký cũng là một cách tốt để giải tỏa cảm xúc đấy.

Mình có một anh bạn là bác sĩ tâm lý. Anh kể có lúc anh chỉ muốn trốn tiệt không giao tiếp với ai, sau nhiều tháng ròng phải tư vấn và trị liệu cho bệnh nhân, cũng như là ngồi nghe người thân bạn bè trút bầu tâm sự mỗi khi cần.

4. Nghỉ ngơi sáng tạo 🎨

Không phải ai cũng làm công việc sáng tạo, nhưng ai cũng cần cảm hứng trong cuộc sống. Khi ta cảm thấy bế tắc, lặp đi lặp lại mà không còn động lực hay ý tưởng mới, đó là dấu hiệu ta bị “cạn sáng tạo”.

Nghỉ ngơi ở đây không có nghĩa là ngừng làm việc mà có thể là đổi môi trường, thay đổi góc nhìn, nạp lại cảm hứng để làm tốt hơn.

• Ví dụ: Nghỉ ngơi sáng tạo có thể đơn giản là đi dạo công viên, nghe nhạc, đi tham quan, đọc sách, hoặc ngồi ngắm trời mây. Mục tiêu là cho phép tâm trí tiếp xúc với điều mới mẻ và truyền cảm hứng mới cho bạn.

5. Nghỉ ngơi xã hội 🫂

Không phải nghỉ ngơi xã hội là nghỉ chơi với xã hội đâu nhé. Có những lúc bạn cảm thấy mệt mỏi khi gặp gỡ quá nhiều người hoặc ở trong môi trường có quá nhiều sự tương tác. Ngược lại, có lúc bạn thấy cô đơn vì thiếu sự kết nối thật sự. Nghỉ ngơi xã hội giúp bạn cân bằng điều này.

• Ví dụ: Nếu bạn kiệt sức vì phải giao tiếp quá nhiều, hãy dành một ngày chỉ ở một mình hoặc bên những người thực sự mang lại cảm giác dễ chịu. Nếu bạn cảm thấy cô đơn, hãy chủ động kết nối với ai đó mang lại cho bạn sự thoải mái và bình an.

Thỉnh thoảng buồn hay căng thẳng, mình gọi cho mẹ hoặc con bạn thân tám một tí. Tuy miệng và đôi tai phải làm việc, nhưng cúp máy xong mình lại thấy tràn trề năng lượng vì được kết nối với người mình thương yêu. Đó cũng chính là nghỉ ngơi rồi nha.

6. Nghỉ ngơi tâm linh ✨

Đây là sự nghỉ ngơi giúp bạn tìm lại cảm giác ý nghĩa và kết nối với điều gì đó lớn hơn bản thân. Nghe chữ “tâm linh” có lẽ bạn liên tưởng đến cái gì huyền bí phải không? Thực ra đó đơn giản là tìm lại sự kết nối với những giá trị sâu sắc hơn, vượt ra khỏi những lo toan thường ngày.

• Ví dụ: Một số người tìm thấy sự nghỉ ngơi tâm linh qua thiền, cầu nguyện, hoặc dành thời gian đắm mình vào thiên nhiên. Một số khác thì làm thiện nguyện, giúp đỡ người khác vì nó giúp họ cảm thấy mình đang mang lại nhiều giá trị ý nghĩa cho cộng đồng.

7. Nghỉ ngơi cảm giác 🔇

Chúng ta liên tục tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại hay máy tính, âm thanh ồn ào từ xe cộ và notification, quảng cáo, tin tức, tin nhắn. Tất cả những thứ này đều khiến hệ thần kinh bị quá tải mà ta không nhận ra. Nghỉ ngơi cảm giác giúp ta thải độc khỏi những tác động này.

• Ví dụ: Nếu bạn cảm thấy mệt mỏi dù không làm gì nặng nhọc, hãy giảm bớt ánh sáng mạnh, tắt thông báo điện thoại, dành thời gian trong không gian yên tĩnh. Bạn có thể thử đi bộ chân trần trên cỏ hay nền cát, ngồi tĩnh lặng trong bóng tối, hoặc ngâm mình trong nước để cảm nhận sự yên bình.

Trước đây, mình thường mệt đến mức nghe tiếng thông báo của Zalo hay Messenger thôi cũng thấy như mình sắp phát điên đến nơi. Thế là mình đã dành hẳn một buổi để cài đặt lại các thông báo trên điện thoại của mình, tắt đi những gì không cần thiết, và đôi khi là … tắt hẳn. Ngày của mình từ đó yên hơn, dễ chịu hơn.

Mỗi loại nghỉ ngơi đều phục vụ một nhu cầu khác nhau. Không phải lúc nào ta cũng cần tất cả, nhưng nếu thấy mệt mỏi, hãy tự hỏi mình đang kiệt sức ở khía cạnh nào để chọn cách nghỉ ngơi phù hợp nhất.

Tận 7 loại nghỉ ngơi? Nhớ thôi đã thấy mệt …

Nghỉ ngơi thôi mà cũng có đến 7 loại. Không lẽ lúc mệt phải ngồi phân tích coi mình đang … mệt kiểu nào để nghỉ đúng kiểu đó sao ta?

Tất nhiên là bạn không cần nhớ từng loại hay cố gắng hoàn thành tất cả rồi. Cách vận dụng hữu ích hàng ngày là biết lắng nghe cơ thể và tâm trí để chọn đúng cách nghỉ ngơi khi cần.

1️⃣ Bước 1: Nhận diện dấu hiệu mệt mỏi

• Cơ thể uể oải, đau nhức => Bạn có thể cần nghỉ ngơi thể chất.
• Đầu óc căng thẳng, suy nghĩ quá tải => Có thể là lúc nghỉ ngơi tinh thần.
• Không có động lực, mất cảm hứng sáng tạo => Hãy thử nghỉ ngơi sáng tạo.
• Cảm thấy kiệt sức vì giao tiếp quá nhiều => Bạn cần nghỉ ngơi xã hội.
• Thấy trống rỗng, mất phương hướng => Có thể bạn cần nghỉ ngơi tâm linh.

2️⃣ Bước 2: Chọn một hình thức nghỉ ngơi đơn giản, dễ thực hiện

• Nếu mệt mỏi thể chất, chợp mắt 10 – 15 phút, vươn vai hoặc ra ngoài đi dạo.
• Nếu đầu óc nặng nề, tắt màn hình, ngồi yên một lúc, hoặc ghi lại suy nghĩ của bạn.
• Nếu cảm thấy mất động lực, thì thay đổi môi trường, nghe nhạc, hoặc dành thời gian với thiên nhiên tươi đẹp.
• Nếu quá tải vì giao tiếp, cho phép mình ở một mình, không trả lời tin nhắn ngay lập tức.
• Nếu cảm thấy mông lung vô định, dành thời gian đọc một cuốn sách truyền cảm hứng, thiền, hoặc suy ngẫm, phản tư

3️⃣ Bước 3: Thiết lập một số thói quen nghỉ ngơi nhỏ mỗi ngày

Bạn không cần (và không nên) phải đợi đến khi kiệt sức mới nghỉ ngơi đâu. Dưới đây là một số thói quen nhỏ có thể giúp bạn giữ cân bằng:

• Hàng ngày: Cho phép bản thân có thời gian im lặng hoàn toàn, nghĩa là không thông báo, không tin tức, không áp lực phải trả lời ai cả.
• Trước khi ngủ: Tắt điện thoại sớm hơn, không lướt mạng quá nhiều để giảm căng thẳng tinh thần.
• Giữa giờ làm việc: Đứng lên đi lại, nhìn ra xa để mắt và não được thư giãn.
• Cuối tuần: Dành ít nhất vài tiếng ra ngoài thiên nhiên hoặc làm điều gì đó mang tính sáng tạo mà không có áp lực.

Nghỉ ngơi không phải là một nhiệm vụ bạn phải tick done cho đúng ô. Chỉ cần nhớ rằng, nếu bạn thấy không ổn, có thể bạn đang thiếu một dạng nghỉ ngơi nào đó và bạn có quyền chậm lại, dừng lại để phục hồi.

Mình viết bài blog này đọc cho oai vậy thôi, chứ mình vẫn còn đang học cách nghỉ ngơi, thậm chí là vẫn còn đang học cách cho phép mình nghỉ ngơi. Mình chưa có master nghệ thuật này.

Chúc ai hữu duyên đọc được bài viết này sẽ yêu thương bản thân đúng cách, và nghỉ ngơi đúng cách, đúng lúc nha!

Key Takeaways

• Nghỉ ngơi không chỉ là dừng lại không làm gì, mà phải là sự phục hồi toàn diện giúp cơ thể và tâm trí cân bằng trở lại. Đó mới là nghỉ ngơi đúng nghĩa, thực sự là một nghệ thuật.
• Nhận diện rõ bạn đang mệt mỏi theo kiểu nào là bước đầu để chọn cách nghỉ ngơi phù hợp.
• Thực hành các thói quen nghỉ ngơi nhỏ mỗi ngày (như tắt thông báo, thiền, nghỉ giữa giờ làm…) giúp duy trì cân bằng lâu dài.

---

Đọc thêm:

1. Sống một cuộc đời đáng sống
2. Để biết ơn, phải “thấy”, phải “biết” đã
3. Happiness portfolio – danh mục hạnh phúc của bạn có gì?
4. “Tứ trụ” triết lý giải thích hạnh phúc là gì