Thay vì đam mê, hãy tìm năng lực lõi
Chúng ta thường nghe lời khuyên: “Hãy đi tìm đam mê của bạn”. Câu nói ấy vang lên ở trường học, trên các video truyền cảm hứng, trong những cuộc trò chuyện về sự nghiệp. Nhưng với mình, sau hơn 10 năm lăn lộn trong công việc và cuộc sống, mình thấy: Đam mê không phải lúc nào cũng rõ ràng, bền vững hay thực tế. Có lẽ cái bạn nên tìm trước tiên không phải đam mê, mà là năng lực lõi của mình.
MỤC LỤC
Mình chưa có một đam mê cụ thể
Trong bài viết “Lỡ không có đam mê thì sao?“, mình đã chia sẻ một chút về câu chuyện của mình. Mình chưa có một đam mê cháy bỏng nào để theo đuổi suốt đời. Như kiểu ai đó được sinh ra là để làm một công việc gì đấy, hay để thực hiện một sứ mệnh rõ ràng nào đấy. Thay vào đó, mình chỉ là người thích làm việc với sự chuyên tâm và hay tò mò về cách mọi thứ vận hành.
Mình từng thử nhiều vai trò: bán hàng, hỗ trợ khách hàng, vận hành startup, quản trị tài chính cho công ty, đào tạo… Công việc nào cũng cho mình nhiều trải nghiệm, nhưng mình không cảm thấy đây là đam mê đời mình. Có giai đoạn mình từng băn khoăn: không lẽ mình sống mà không có đam mê hả ta?
Mình nhận ra một điều thú vị hơn đam mê
Khi nhìn lại hành trình đã qua, mình nhận ra có một mẫu số chung trong tất cả những gì mình làm tốt: Mình có sở trường và yêu thích vận hành, xây quy trình, đào tạo, và phân tích số liệu. Dù mình làm ở ngành nào, vị trí nào, mình vẫn tự nhiên tìm cách tổ chức mọi thứ gọn gàng, tối ưu hóa quy trình, hệ thống hóa dữ liệu và hướng dẫn người khác hiểu cách làm việc hiệu quả. Mình không nghiện những việc này kiểu như điên cuồng, nhưng mình làm chúng một cách trơn tru, bài bản và tạo ra giá trị rõ ràng. Điều quan trọng là mình thực sự có hứng thú với những việc này.
Mình nhận ra: Đây chính là năng lực lõi của mình.
Năng lực lõi là gì?
Theo cách đơn giản nhất, năng lực lõi là thứ bạn làm tốt một cách tự nhiên, làm càng nhiều càng giỏi, và người khác tin tưởng giao cho bạn làm. Nó là thế mạnh bền vững giúp bạn tạo dựng sự nghiệp và đóng góp giá trị, ngay cả khi bạn chưa xác định được đam mê cụ thể.
Ba dấu hiệu dễ nhận biết:
- Làm việc đó thấy dễ hơn người khác (dù không hẳn là dễ tuyệt đối)
- Thường được người khác tìm đến nhờ giúp, tin tưởng giao nhiệm vụ
- Làm xong thấy có giá trị rõ ràng, thấy đáng tự hào
Năng lực lõi chính là thứ bạn có thể dùng để ứng biến ở nhiều ngành nghề, hoàn cảnh khác nhau.
Làm sao để tìm năng lực lõi?
Bạn có thể hỏi mình 5 câu sau:
- Những việc gì tôi thường làm tốt hơn trung bình?
- Những việc gì người khác hay tin tưởng hoặc nhờ tôi giúp?
- Những việc gì tôi làm nhiều mà không thấy chán (dù không hẳn là nghiện)?
- Khi nhìn lại quá khứ, năng lực nào xuyên suốt nhiều công việc tôi từng làm?
- Nếu không được trả tiền, việc nào tôi vẫn có thể làm tử tế và trọn vẹn?
Đừng lo nếu chưa có câu trả lời rõ ngay. Cứ làm, trải nghiệm, quan sát. Càng nhiều dữ liệu, bạn càng dễ nhận diện mẫu số chung của mình.
Năng lực lõi hay là đam mê?
Khi mình hiểu năng lực lõi của mình là vận hành, xây quy trình, đào tạo và phân tích số liệu, mình bắt đầu chủ động chọn công việc cho phép mình dùng năng lực đó nhiều nhất. Điều thú vị là: chính khi mình phát huy tốt năng lực lõi, mình lại thấy niềm vui, sự thỏa mãn và cảm giác ý nghĩa – những thứ rất giống… đam mê.
Đam mê, hoá ra, không phải lúc nào cũng là thứ rực cháy hay lớn lao. Đam mê có thể đơn giản là cảm giác mình làm tốt điều gì đó và điều đó có ích cho người khác.
Nếu bạn giống mình, không có một đam mê cụ thể, cũng không sao cả nha. Hãy đi tìm năng lực lõi của mình. Khi bạn dùng năng lực đó để đóng góp cho người khác, công việc hay tổ chức, bạn sẽ tìm thấy ý nghĩa và ngày càng nâng cấp bản thân. Và từ đó, đam mê sẽ nảy mầm một cách tự nhiên.
Đừng vội hỏi: “Đam mê của tôi là gì?”
Hãy thử hỏi: “Tôi có thể làm tốt điều gì lâu dài và bền vững nhất?”
Câu trả lời có lẽ đã ở đó sẵn chờ bạn, trong chính những điều bạn đã làm suốt bao năm qua mà chưa từng để ý đến.
Bạn hãy quan sát xem việc nào vừa dễ với bạn hơn người khác, thường xuyên được người khác tin tưởng giao phó, và bạn làm xong thấy tạo ra giá trị rõ ràng nhất. Năng lực lõi thường là thứ bạn vừa có điểm mạnh, vừa dùng lặp lại nhiều lần, và không ngừng được mài sắc. Nếu còn băn khoăn, hãy tiếp tục trải nghiệm thêm, dữ liệu từ thực tế sẽ cho bạn câu trả lời rõ dần hơn nha.
Không sao cả, đó là chuyện rất thường gặp. Thay vì chờ một câu trả lời rơi xuống, bạn cứ tiếp tục làm việc tử tế, thử nhiều vai trò, và ghi nhận lại những gì mình làm tốt. Năng lực lõi không phải lúc nào cũng lộ diện sớm. Nó giống như đường vân trong đá, chỉ hiện rõ sau khi bạn mài giũa đủ lâu.
Có thể có sự phát triển hoặc mở rộng, chứ ít khi mất đi hoàn toàn. Khi bạn làm việc ở nhiều môi trường mới, học kỹ năng mới, năng lực lõi có thể được nâng cấp hoặc kết hợp thêm các mảng bổ trợ. Điều quan trọng là bạn chủ động quan sát bản thân và điều chỉnh hướng đi, để dùng tốt nhất thế mạnh mình đang có.
Key Takeaways
- Đam mê không phải lúc nào cũng sẵn có, đừng ngồi chờ nó.
- Hãy bắt đầu từ năng lực lõi, thứ bạn có sở trường và tạo giá trị cho người khác.
- Khi khai thác năng lực lõi, đam mê và ý nghĩa sẽ dần xuất hiện.
