Sống một cuộc đời đáng sống
Ngày hôm ấy, có một ngôi sao bay về trời. Rất nhiều bạn bè trên Facebook của mình bày tỏ sự tiếc thương và chia sẻ đôi điều về sự mất mát này. Có lẽ tất cả mọi người đều thấy rằng, anh – ngôi sao ấy – đã sống một cuộc đời đáng sống, đã sống một cuộc đời tuyệt vời.
Khi lướt mạng xã hội với những ngập tràn – mình phải nói là ngập tràn – các chia sẻ về anh, mình lại một lần nữa “thăm” lại những câu hỏi thỉnh thoảng mình vẫn phản tư:
Sống như thế nào để có một cuộc đời đáng sống?
Và bây giờ mình đang sống một cuộc đời đáng sống chứ?
Nếu câu trả lời là “có”, “hơi hơi”, mình có thể làm cho nó “đáng” hơn được nữa không?
Anh ấy đã tạo ra những ảnh hưởng tích cực lên rất nhiều người với hành trình sống, làm việc và chia sẻ của mình – điều mà không phải ai cũng làm được. Anh hẳn đã có một cuộc đời rực rỡ.
Còn mình, và chúng ta, những người bình-thường, có thể sẽ không “rực rỡ” theo cách đó, thì sống đời mình như thế nào cho đáng, cho bõ cái công sống?
MỤC LỤC
Lấy gì để đo chữ “đáng”
Suy cho cùng, “đáng” hay không thì phải do chính mỗi người tự đánh giá, bởi với mỗi người, chữ “đáng” ấy có thể dựa trên một hệ quy chiếu khác nhau. Không quan trọng người khác nghĩ thế nào về đời bạn, quan trọng là bạn cảm thấy đời bạn đáng sống từ bên trong. Tự bạn thấy đáng, thì nghĩa là đáng. Vậy đó.
Với một số người, “đáng” là tạo ra giá trị cho người khác. Là sống để lại điều gì đó tích cực, một sản phẩm, một tư tưởng, một ảnh hưởng tốt cho cộng đồng, gia đình, xã hội. Với hệ quy chiếu này, ta đo bằng dấu ấn, bằng những điều ta để lại trên đời sau khi ta đi.
Một số người khác thì “đáng” đơn giản là sống trung thực với chính mình. Họ không cần để lại điều gì quá lớn lao, chỉ cần mỗi ngày sống đúng với bản thân, với niềm tin, mong muốn và khát khao của mình. Với họ, sống trọn nghĩa là cảm nhận sự sống một cách đầy đủ nhất – cả ánh sáng lẫn bóng tối. Yêu ghét, đau khổ, hạnh phúc – họ đều hết mình với nó.
Mình nghĩ, cuối cùng thì, một cuộc đời đáng sống chẳng cần gì to tát. Có lẽ đó là sự góp nhặt của rất nhiều khoảnh khắc và trải nghiệm mà ngay lúc đó, hoặc sau khi đủ sáng rõ, mình cảm thấy: “Thật tốt khi mình được trải qua”. Và cái chúng ta cần hướng đến là có những khoảnh khắc này càng nhiều càng tốt, trong một ngày, trong một tuần, trong một đời.
Nó có lẽ cũng tựa như ý nghĩa trong lời thoại mà mình rất yêu thích của nhân vật Mi Jeong, trong bộ phim Hàn tên “Nhật ký tự do của tôi”:
Chỉ 5 phút nhẹ lòng thôi cũng đáng sống rồi. Khi đến cửa hàng tiện lợi, tôi mở cửa giùm học sinh nọ rồi nghe được câu cảm ơn nên phấn khích suốt 7 giây. Sáng nay mở mắt chợt nhận ra hôm nay là thứ 7, tôi háo hức được 10 giây. Cứ như vậy cho đủ 5 phút mỗi ngày. Đó là cách tôi giữ cho bản thân mình sống tiếp. – Mi Jeong
Như một lần mình vượt qua nỗi sợ bị từ chối và dũng cảm tiến lên một bước. Một ngày mình được ai đó ôm chặt và nói rằng “cảm ơn vì bạn đã ở đây”. Một khoảnh khắc mình được thấy ánh sáng xuyên qua tán lá sau cơn mưa. Lúc thấy mình vượt qua những giai đoạn tưởng như gục ngã đến nơi.
Như là hôm nay, viết ra bài này cho chính mình và cho ai đó cần, cũng là một điều khiến mình vui được 1 tiếng trong lúc viết, và rải rác những phút vui khi có ai đó đọc bài viết của mình đến hết. Nhẹ nhàng vậy thôi.
Cuộc sống không phải chỉ là chờ đến những thành tựu lớn. Nó cũng là hàng nghìn khoảnh khắc nhỏ bé như vậy, mà nếu ta đủ có mặt để nhận ra, thì mỗi ngày đều là một ngày đáng sống.
Đi tìm chữ “đáng” của mình
Nhiều khi ta bị cuốn theo những tiêu chuẩn mà xã hội đặt ra: phải thành công, phải có nhiều tiền, phải được công nhận. Nhưng “đáng” với người khác chưa chắc đã “đáng” với mình.
Để tìm ra định nghĩa “đáng” của riêng mình, không phải là tìm một câu trả lời sẵn có trong sách vở hay bất cứ lời khuyên nào, mà là hành trình đi tìm bằng cách lắng nghe, trải nghiệm, quan sát, và điều chỉnh. Và hành trình đó bắt đầu bằng việc ta ngồi lại, thành thật tự hỏi: Khi nào mình thấy thật sự sống động? Khi nào mình thấy lòng nhẹ và vui? Khi nào mình thấy mình đang là chính mình?
Những việc nhỏ và đơn giản dưới đây sẽ cung cấp cho chúng ta những manh mối quan trọng để tiến gần hơn đến câu trả lời mỗi ngày:
1. Viết nhật ký năng lượng trong 7 ngày
Mỗi ngày, ghi lại 3 việc khiến bạn hứng khởi – thứ mang lại năng lượng cho bạn, và 3 việc khiến bạn chán nản mệt mỏi – thứ rút đi năng lượng của bạn. Sau 7 ngày, bạn sẽ thấy rõ nguồn năng lượng của mình nằm ở đâu.
2. Trả lời 3 câu hỏi gọn gàng
3 câu hỏi sau đây tiết lộ những giá trị cốt lõi mà bạn trân trọng:
- Điều gì khiến mình tự hào?: Tiết lộ giá trị, thành tựu, hoặc vai trò mà ta trân trọng nhất. Ví dụ: nếu bạn tự hào khi giúp được ai đó, có thể giá trị cốt lõi của bạn là sự đóng góp. Nếu bạn tự hào vì hoàn thành một thử thách, có thể bạn đề cao sự nỗ lực và phát triển.
- Điều gì khiến mình ghen tị?: Tiết lộ những khát khao chưa được chạm tới. Ghen tị thường nói lên: “Mình cũng muốn điều đó, nhưng mình chưa có / chưa dám”. Ví dụ: ghen tị với người có sự tự do đi du lịch, có thể bạn đang khao khát sự tự do và trải nghiệm mới.
- Điều gì khiến mình tiếc nuối?: Tiết lộ điều ta coi là quan trọng nhưng đã bỏ lỡ hoặc chưa sống hết mình. Ví dụ: tiếc nuối vì đã không dám nói ra tình cảm, có thể bạn trân trọng sự chân thành và kết nối. Tiếc nuối vì không kiên trì học một kỹ năng, có thể bạn coi trọng sự trưởng thành và làm chủ bản thân.
3. Thử một thử nghiệm nhỏ mỗi tuần
Thường thì chúng ta chẳng thể tìm ra chân lý ngay (mà tìm ra ngay thì còn gì thú vị nhỉ?). Hãy chọn một việc nhỏ để làm thử mỗi tuần: viết một bài chia sẻ, tham gia một hoạt động cộng đồng, dành một buổi học kỹ năng mới.
Sau đó tự hỏi: “Việc này có khiến mình thấy đáng không?” Nếu câu trả lời là có, bạn vừa tiến gần thêm một bước rồi đó.
4. Thường xuyên nói “không”
Đôi khi cái “đáng” không phải do thêm vào, mà là do bớt đi. Mỗi tuần, hãy thử từ chối 1 việc mà bạn vốn làm chỉ vì sợ mất lòng: một buổi hẹn xã giao, một công việc vô nghĩa, một người bạn không muốn lại gần. Bạn sẽ thấy thời gian trống ra, và những gì còn lại thường chính là điều quan trọng nhất với bạn.
5. Đặt câu hỏi nhắc nhở mỗi ngày
Trước khi đi ngủ, hãy hỏi mình:
‘Hôm nay, mình đã làm điều gì khiến mình thấy sống đúng với mình?”
Có thể câu trả lời rất đơn giản: nấu một bữa cơm cho gia đình, giúp một đồng nghiệp, hay chỉ đơn giản là dành 30 phút đọc sách. Nhưng tích góp dần, bạn sẽ có một bức tranh rõ ràng đâu là điều khiến đời bạn đáng sống.
Mình không biết ai sẽ đọc đến đây. Nhưng nếu bạn đang thấy bối rối, mỏi mệt, hay trống rỗng, mình chỉ muốn nói rằng:
Có thể bạn đang sống một cuộc đời đáng sống rồi – chỉ là bạn chưa nhận ra hay bởi quá nhiều tiếng ồn xung quanh khiến bạn bối rối. Và nếu chưa thật thì bạn hoàn toàn có thể bắt đầu tìm hiểu. Từng chút một. Từng ngày một.
Sự khác biệt nằm ở cảm giác có ý nghĩa. “Tồn tại” nghĩa là bạn vẫn hít thở, làm việc, hoàn thành bổn phận. “Đáng sống” nghĩa là trong từng việc bạn làm, bạn nhận ra giá trị mà mình đang gieo trồng cho bản thân, cho người khác, hoặc cho một điều lớn hơn chính mình. Nếu một ngày nhìn lại, bạn thấy không chỉ đi qua thời gian mà còn để lại dấu ấn (dù nhỏ bé), đó là bạn đang sống cuộc đời đáng sống rồi.
Điều khiến ta thấy “đáng” ở tuổi 20 có thể hoàn toàn khác ở tuổi 40 hay 60. Cho nên có những người, đến khi ở đỉnh cao thành công lại không biết mình sống vì điều gì, đôi khi vì định nghĩa của họ đã thay đổi, chứ không phải quãng thời gian qua họ đã sống không đúng với điều mình mong muốn.
Theo mình, câu trả lời là: có. Một cuộc đời “đáng sống” hiếm khi là đường thẳng. Có những giai đoạn chúng ta buộc phải sống trong tình trạng “chưa đáng”, nghĩa là mệt mỏi, rối bời, thậm chí vô định. Có lẽ đó là một tầng bắt buộc trên hành trình. Vấn đề không phải là ta tránh hoàn toàn nó, mà là ta học được gì từ nó và có dám bước ra hay không.
Key Takeaways
- Mỗi giai đoạn đời cần một định nghĩa mới về “cuộc đời đáng sống”.
- Ý nghĩa cá nhân và trách nhiệm xã hội luôn phải được cân chỉnh để không nghiêng hẳn về một bên.
- Những khoảng tối, bế tắc không làm cuộc đời kém đáng sống. Mà thực ra chúng chính là chất liệu để làm chúng ta chậm lại và quan sát cuộc sống của mình, để khiến nó trở nên sâu hơn, thật hơn.
Đọc thêm:
